منډيګک
افغان تاريخ

بابائ کرام [سردار اعلی محمد سرور خان شاغاسی]

بابائ کرام محمد سرورخان شاغاسی او شاه غازي امان الله خان
0 1،043

بابائ کرام
[سردار اعلی محمد سرور خان شاغاسی]
(چاته چي شاه غازي امان الله خان د بابا تاریخي لقب ورکړ)

بابائ کرام محمد سرورخان شاغاسی او شاه غازي امان الله خان

شاغاسي محمد سرور خان د شاغاسي عطاوالله خان زوی او سردار شاغاسي میرداد خان بارکزي لمسی و. محمد سرور خان شاغاسي د امیر عبدالرحمن خان په وخت کښي لومړی د ټولو دولتي فابریکو د رئیس په توګه د سرهنګي په رتبه کښي کار کاوه. [1] ورپسې په (1882) میلادي کال کښي د تُرکستان (چي هغه مهال یې مزارشریف او میمنې ته ویل) والي و او په (1990) میلادي کال کښي د هرات والي وټاکل سو. [2] ورپسې د کندهار حاکم سو، په (1928) میلادي کښي د بدخشان حاکم او ورپسې په (1330) میلادي کښي د کابل ولایت د حاکم (والي) په توګه وټاکل سو. [3] شاغاسي محمد سرور خان د امیر عبدالرحمن خان د دربار وزیر و، په (1926) میلادي کال کښي یې د (سردار اعلی) رتبه او مډال هم ترلاسه کړي دي. [4] سردار اعلی محمد سرور خان شاغاسي په (1931) میلادي کښي د حج فریضه ادا کړه او د خدای د کور څخه د راتګ وروسته د څو کلونو لپاره د اعیانو د مجلس (د مشرانو جرګې غړی) او سناتور و. [5] سردار اعلی محمد سرور خان شاغاسي ته د استقلال د استرداد پر مهال د شاه غازي امان الله خان له خوا د افغان تاریخ ویاړلی لقب (بابا) د [بابائ کرام] تر عنوان لاندي ورکړل سو. کله چي سردار اعلی لویناب شېردل خان شاغاسي په مزارشریف کښي وفات سو نو د لویناب صاحب ځوانه مېرمن [بې نظیر سلطان دُرانۍ] د هغې د ورور دُراني دیپلومات فقیر محمد خان دیوان بیګي په رضایت د هغه د همدې وراره شاغاسي محمد سرورخان سردار اعلی ته په نکاح سوه، نو په دې اساس بابائ کرام سرور خان شاغاسي د امیر امان الله خان د مور ملکې سرورسلطانه شاغاسۍ پلندر و او شاه غازي امان الله خان نوموړي ته د نیکه احترام قایل و. [5] هیره دي نه وي چي د سردار اعلی محمد سرورخان شاغاسي څخه د انګریزانو هم په دې اساس سترګه کېدله چي هغه د شاه غازي امان الله خان له نږدې او باوري کسانو څخه و، ځکه د انګریزانو یوه جاسوس په (1888) میلادي کال کښي هغه د یوه ظالم حاکم او سالار په توګه ښودلی دی، بلعکس آلماني ډیپلوماټ [اُسکار ون نیډرمییر] چي د آلمان د دولت له خوا د (1915-1917) میلادي کلونو په ترڅ کښي د یوه ډیپلوماټیک هیئت په مشري د افغانستان په اړه د یوه تجسس لپاره ټاکل سوی و، محمد سرورو خان شاغاسي د یوه “مهربان، دروند او مهمان نوازه حاکم، مشر او سپین ږیري” په توګه معرفي کړی دی.[6]

بابا محمد سرور خان د هرات د حکومت پر مهال ( د اُسکار ون نیډرمییر یونلیک).

بابا محمد سرور خان د هرات د حکومت پر مهال ( د اُسکار ون نیډرمییر یونلیک).
بابائ کرام محمد سرور خان شاغاسي د خپل نیکه بارکزي سردار میرداد خان شاغاسي (د شاغاسیانو د خاندان مؤسس) له وخته د کندهاري شاغاسیخېلو (شاغاسیانو) د خاندان د دویم نسل له تاریخي کدرونو لکه د میوند د تاریخي جنګ مرستیال قومندان لویناب غازي شوخدل خان شاغاسي، د مرکزي افغانستان وتلی سپه سالار نایب سالار ناظم الامورالعدلیه دوست محمد خان شاغاسي، صدر اعظم وزیر عبدالعزیز خان بارکزي، ابولالا، مکرمی لالا، شاغاسي محمد شاه خان او داسي نورو له جملې څخه و. بابائ کرام د خپلو اوڅارو تاریخي اکاګانو سردار اعلی لویناب شېردل خان شاغاسي او مهتمم سردار امیر محمد خان شاغاسي له وتلو تاریخي ورېرونو څخه و.

بابا محمد سرور خان د خپل ځوانۍ د یوه ماموریت پر مهال (د حُ. شاغاسي له آرشیف څخه).

  بابائ کرام محمد سرورو خان شاغاسي په کابل کښي زو سوی و او د (۱۳۴۷ ه ش) د حوت د میاشتي په (۲۳) په کابل کښي وفات سو. [7] د بابائ کرام څخه د شاغاسیانو د شاهي خاندان د دریم نسل د تاریخي کدرونو ویاړلی کس، د شاه غازي امان الله خان د مالیې وزیر، شاغاسي محمد ابراهیم خان د هغه د یوازیني زوی په توګه پاته سوی دئ.

سردار اعلی بابا محمدر سرورخان شاغاسی (د حُ. شاغاسي له آرشیف څخه).

 

لمن لیکونه:
[1]: عزیزالدین وکیلي پوپلزی، تیمورشاه دُرانی، ک1346، ج2، مخ692.
[2]: محمد معصوم هوتک، کندهاري وروڼه، ک2009، مخ230.
[3]: کاندید اکاډمیسین اعظم سیستانی، سه مقالۀ تحقیقی در بارۀ سه خاندان تاریخئ قندهار، ک2012، مخ204.
[4]: د یاور محمود خان شاغاسي یاداشتونه چي د (1929 – 1934 میلادي) کلونو په جریان کښي چي د سقاء د زوی او نادر خان له خوا بندي‌ و، او بیا د ظاهر شاه په دوران کښي نظر بند و، لیکل سوي دي.
[5]: حُ. شاغاسي، سردار فقیر محمد خان دیوان بیگی پوپلزائی، 2022، منډیګګ، https://bit.ly/3M0seGO.
[6]: د اُسکار ون نیډرمییر یونلیک چي په افغانستان کښي د خپل یوه ماموریت پر مهال یې کښلی دی.
[7]: د لیکوال (حُ. شاغاسي) د پلار، د تعلیم او تربیې د ریاست نظامي استاد ډګروال عبدالمالک خان شاغاسي یاداشتونه چي د شاغاسي باقي خان د مړیني دمخه یې د هغه څخه ترلاسه کړي دي.

حُ. شاغاسی، کنبرا، آسټرالیا
۲۵ – ۰۴ – ۱۴۰۱ ه ش (2022/07/16 میلادي)

 

ځواب پرېږدئ

ستاسي ايميل به خپور نسي

error: Protected contents!