منډيګک
افغان تاريخ

انجمن تاریخ افغانستان

انجمن تاریخ افغانستان
0 297

انجمن تاریخ افغانستان( Historical Society of Afghanistan ) : در سال ۱۳۲۱، مدیریت تاریخِ پشتو تولنه (= انجمن پشتو) ، از این انجمن جدا شده و به انجمن مستقلی بنام« انجمن تاریخ افغانستان» تبدیل شد.  متن اساسنامه ی انجمن تاریخ افغانستان که به تصویب مجلس عالی وزرا و تأیید مقام سلطنت رسیده بود به این شرح است «:
اساسنامه ی انجمن تاریخ افغانستان !
اول : انجمن تاریخ افغانستان به حیث یک مؤسسه ی تتبعات تاریخی شناخته می شود.

 دوم: مرکز انجمن تاریخ افغانستان، شهر کابل است و هر وقت زمینه و وسایل فراهم شود می تواند در سایر نقاط افغانستان هم شعباتی داشته باشد.

 سوم: مرام انجمن تاریخ،  تحقیق و تتبع و انکشاف مسائل تاریخی و ثقافتی و هنری به قرار ذیل است :

    الف ـ تدوین یک دوره ی مکمل تاریخ افغانستان از قبل از تاریخ تا امروز.

     ب ـ تتبع و تحقیق برای انکشاف مسائل تاریخی به مفهوم عام در زمینه های باستان شناسی و هنری، ادبی، جغرافیای، ثقافتی و غیره.

     ج ـ جمع و نشر اسناد، وثایق، مدارک و متون خطی و غیر خطی راجع به تمام دوره های تاریخ افغانستان.

     د ـ شرح حال، سوانح و کارنامه های رجال.

      ـ تحقیق در فولکلور و جمع آوری معلومات مربوط به رسم و رواج و افسانه ها و داستان ها و ادبیات عامیانه.

      و ـ قایم کردن روابط با مؤسسات فرهنگی و مراکز علمی.

       ز ـ انتشار نتایج تحقیقات و تتبعات بصورت نشریه های موقوته (مجله آریانا و مجله افغانستان) و نشریه های غیر موقوته بصورت رسائل و غیره.
                                                                                       ارکان انجمن تاریخ
چهارم: انجمن تاریخ  دارای ارکان ذیل است:

            الف ـ اعضای انتصابی و افتخاری.

            ب ـ شورای انجمن.

 پنجم: تعداد اعضای انتصابی انجمن پنج نفر و تعداد اعضای افتخاری انجمن محدود نیست. اعضای انتصابی انجمن مطابق تعلیمات نامه ی جداگانه از طرف شورای انجمن تعیین می شوند. اعضای افتخاری به پیشنهاد اعضای انتصابی انتخاب می شوند.

 ششم: انجمن تاریخ، رئیس افتخاری هم داشته می تواند و رئیس افتخاری به اکثریت آرا از طرف اعضای انتصابی و افتخاری از میان اعضای افتخاری یا خارج از آن از میان اتباع افغانی انتخاب شده می تواند و تجدید انتخاب آن به اتفاق آرای اعضای انتصابی و افتخاری مربوط است. هفتم: انجمن از میان اعضای انتصابی خود یک نفر را به حیث منشی انتخاب و معرفی می نماید.

هشتم: وظیفه ی اداری انجمن را مجلس ریاست مطبوعات تا وقتی که حصه ی اکثر بودجه ی انجمن را معاونتاً می پردازد ایفا می کند.

 نهم: انجمن تاریخ به متتبعین و دانشمندان افغانی و خارجی حق اعطای ورقه ی عضویت افتخاری را می دهد.

دهم: انجمن تاریخ، خارج شهر کابل، به اتباع افغانی و خارجی ورقه ی عضویت « کورسپوندانت» [Correspondent] را اعطا می کند.
مدارک مالی
یازدهم: چون تتبعات انجمن تاریخ از نظر ارزش معنوی، رسمی و ملی و جهانی بوده و به مفاد دولت و ملت و جهان علم تمام می شود، بنام کمک عرفانی از بودجه ی دولت و تبرعات و اعانات افراد و مؤسسات داخلی و خارجی مستفید می شود.
اعضای منسوبی انجمن تاریخ
۱ـ شاغلی [= محترم] احمد علی کهزاد، رئیس انجمن تاریخ.

۲ـ شاغلی [= محترم] محمد ابراهیم خلیل، عضو انجمن.

 ۳ ـ شاغلی محمد نبی کهزاد، عضو انجمن و مدیر مجله افغانستان.

 ۴ ـ شاغلی عتیق الله معروف، عضو انجمن و مدیر مجله آریانا.

 ۵ ـ شاغلی احمد علی محبی، عضو انجمن و مهتمم مجله آریانا.

۶ ـ شاغلی محمد یونس مراد، عضو انجمن.

 ۷ ـ شاغلی محمد انور قنبری، مأمور.

۸ ـ عبدالخالق.

۹ ـ محمد خواص.

۱۰ ـ محمد عوض.» (۱۳)

ریاست انجمن تاریخ را از بدو تأسیس تا سال ۱۳۴۰ احمد علی کهزاد به عهده داشت. از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۵ دکتر عبدالرحیم ضیایی و از آن به بعد تا سال ۱۳۵۷ به مدت ۱۲ سال عبدالحی حبیبی رئیس انجمن تاریخ بود. نخستین شماره ی مجله ی آریانا، که ارگان نشراتی انجمن تاریخ افغانستان، محسوب می شد در تاریخ ۱/۱۱/۱۳۲۱، منتشر شد. این مجله در ابتدا به شکل ماهنامه و در اواخر به شکل سه ماهه به زبان های فارسی و پشتو نشر می شد و مجله ی افغانستان هم که ارگان نشراتی انجمن تاریخ به زبان های خارجی به شمار می رفت و در سال ۱۳۲۴ تأسیس شده بود، هر سه ماه یکبار به زبان های فرانسوی و انگلیسی انتشار می یافت.
کتاب ها و رساله هایی که توسط انجمن تاریخ افغانستان، چاپ شده اند به این شرح اند:

 ۱- آریانا ، تألیف احمد علی کهزاد، رساله ای در باب نام باستانی افغانستان.

 ۲- خراسان، تألیف غلام محمد غبار، رساله ای در باب نام افغانستان در قرون وسطی.

۳- تاریخ افغانستان، تألیف احمد علی کهزاد (قسمت اول) ، فصل پنجم آن تألیف محمد عثمان صدقی.

۴- تاریخ افغانستان، تألیف احمد علی کهزاد، از آغاز سلطنت مستقل یونان و باختری تا ظهور اسلام.

 ۵- پادشاهان متأخر افغانستان (دو جلد) ، تألیف میرزا یعقوب علی خافی.

 ۶- احمد شاه بابا، تألیف میر غلام محمد غبار.

 ۷- بگرام، احمد علی کهزاد.

 ۸ مسکوکات قبل از اسلام، کهزاد.

۹- سکوکات عصر اسلامی افغانستان، کهزاد.

۱۰- کنیشکا، کهزاد.

 ۱۱- شاهنامه ها و اوستا و مقایسه میان پهلوانان آن ها، کهزاد.

۱۲- رتبیل شاهان، کهزاد.

۱۳- صنعت باختر، به زبان های فرانسوی و فارسی، تألیف موسیوهاگن، ترجمه ی کهزاد.

 ۱۴- آثار عتیقه ی بودایی درکوتل خیرخانه، موسیوهاگن، ترجمه ی سید قاسم رشتیا.

 ۱۵- بامیان، موسیوهاگن و گودار، ترجمه ی کهزاد.
 ۱۶- آبدات نفیسه ی هرات، سرور گویا اعتمادی.

۱۷- جلد سوم تاریخ افغانستان، غبار و علی احمد نعیمی.

 ۱۸– افغانستان در قرن نوزده، سید قاسم رشتیا.

 ۱۹- اکبر نامه (منظوم) ، حمید کشمیری.

 ۲۰- رساله ی نینواز، ضیا قاری زاده، دو بار چاپ شده است.

 ۲۱- در زوایای تاریخ افغانستان، کهزاد.

 ۲۲- افغانستان در یک نظر، غبار.

 ۲۳- تیمور شاه درانی (سه جلد) ، عزیزالدین وکیلی فوفلزایی.

۲۴- صورت گران و خوشنویسان هرات در عصر تیموریان، علی احمد نعیمی.

 ۲۵- نوای معارک، میرزا عطا محمد شکار پوری.

 ۲۶- لشکر گاه، کهزاد.

۲۷- رجال و رویداد های تاریخی، کهزاد.

۲۸- پرده نشینان سخنگو ، ماگه رحمانی.

۲۹- سلطنت غزنویان.

 ۳۰- منتخبات اشعار خلیلی.

 ۳۱– جوان فدایی.

 ۳۲- رساله ی سرخ کوتل ، کهزاد.

 ۳۳- عروج بارکزایی ها.

 ۳۴- واقعات شاه شجاع، شاه شجاع و محمد حسین هراتی.

 ۳۵- فیض قدس.

۳۶- فصلی از خلاصه الاخبار، تألیف خوند میر با تصحیح و مقدمه و حواشی سرور گویا اعتمادی.

۳۷- از سروبی تا اسمار ، کهزاد.

۳۸– زبان دوهزار سال قبل افغانستان یا مادر زبان دری (تحلیل کتیبه ی سرخ کوتل) ، عبدالحی حبیبی.

۳۹هنر خط و خطاطی در دو قرن اخیر در افغانستان، فوفلزایی.

۴۰– طبقات ناصری در دو جلد، از منهاج الدین عثمان ابن سراج الدین معروف به قاضی منهاج سراج جوزجانی، تصحیح و مقابله و تحشیه و تعلیق عبدالحی حبیبی.

۴۱– غور و غوری ها، عتیق الله معروف.

۴۲– هوتکی ها، عبدالرووف بینوا.

۴۳– تاریخ مختصر افغانستان، دو جلد، حبیبی.

۴۴– راهنمای تاریخ افغانستان، دو جلد، مایل هروی.

۴۵راهنمای بامیان، کهزاد.

۴۶– راهنمای بامیان به انگلیسی و فرانسه.

۴۷– برگ های خزانی.

۴۸– صفاریان.

۴۹– سامانیان.

۵۰– رهنمای افغانستان به انگلیسی.

۵۱– جنگ نامه ی میر مسجدی خان غازی.

۵۲– بالا حصار کابل و پیش آمد های تاریخی.

۵۳استخراج تاریخ در نظم، محمد ابراهیم خلیل.

۵۴– دره الزمان، وکیلی فوفلزایی.

۵۵– جنگ نامه ی غلامی، محمد غلام غلامی کوهستانی.

۵۶مزارات شهر کابل، محمد ابراهیم خلیل.

۵۷– طبقات الصوفیه، خواجه عبدالله انصاری.

۵۸پشتو لویکان غزنه، عبدالحی حبیبی.

۵۹– تاریخ افغانستان در عصر گورگانیان هند ، حبیبی.

۶۰– گلشن امارت، نور محمد نوری.

۶۱– بالا حصار کابل (دو جلد) ، کهزاد.

۶۲– ملامتیان و صوفیان و جوانمردان، ترجمه ی علی رضوی.

۶۳– افغان ها درهند، میر حسین شاه.

۶۴ نامه ی احمد شاه بابا بنام سلطان مصطفی ثالث عثمانی، تعلیق و تحشیه غلام جیلانی جلالی.

۶۵ریاض لالواح، شیخ محمد رضا خراسانی.

۶۶تاریخ خرقه ی شریف، وکیلی فوفلزایی.

۶۷– لشکر کشی های احمد شاه درانی، محمد انور نیر هروی.

۶۸– زندگانی سیاسی میر علی شیر نوایی، استاد بارتولد، ترجمه ی میر حسین شاه.

۶۹– سیر ژورنالیزم در افغانستان، محمد کاظم آهنگ. افغانستان قدیم یا آریانا ( به زبان انگلیسی ) ، پروفسور محمد علی.

۷۰– دوره ی کرت، محمد اسماعیل مبلغ.

۷۱– دوره ی چنگیز، میر حسین شاه.

۷۲– جنگ نامه ی درویش محمد خان غازی، تحشیه ی کهزاد.

۷۳– تاهشیا ( باختر) ، ترجمه از متن چینی. ده ها جلد کتاب و جزوه ی دیگر توسط انجمن تاریخ افغانستان چاپ شده است که اسامی آن ها در اختیار نویسنده نمی باشد.
میر محمد صدیق فرهنگ، در باره ی ماهیت عملکرد انجمن تاریخ افغانستان چنین می نویسد:

« … انجمن تاریخ کار تدوین تاریخ افغانستان را به پیروی از نظریه ی ناسیونالیزم نژادی به دست گرفت، اما چون تاریخ مذکور بر کاوش و تحقیق راستین بنا نیافته بود و نتیجه گیری های آن جنبه ی دستوری داشت، مردم به خواندن آن میل نکردند و نسل جدید، از تاریخ کشور خود به استثنای آن چه که با کنکاوی شخصی به دست می آوردند بی خبر ماندند.» (۱۴) .

انجمن تاریخ افغانستان، در سال ۱۳۴۶ در اکادمی افغانستان ادغام شد.

منبع انجمن تاریخ افغانستان

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

error: Protected contents!